Ekspozycja historyczna

Zamek Orawski jako zabytek kultury narodowej jest kompleksem zabytkowym, który dokumentuje style architektoniczne poszczególnych epok historycznych, oryginalne cele, do których zamek służył oraz przebudowy historyczne.
Ekspozycje są poświęcone dokumentacji stylu średniowiecznego i nowożytnego mieszkania, historycznym typom i rodzajom sprzętu wojennego, poczuciu piękna w poszczególnych wiekach przetworzonemu w artystyczne i użytkowe akcesoria wnętrz i sztuki plastyczne.

DRUGA BRAMA ZAMKOWA

Druga brama zamkowa z mostem zwodzonym pochodzą z roku 1543, zbudowana została przez Jána z Dubovca.

WIDOK Z DZIEDZIŃCA GŁÓWNEGO NA ZAMEK ORAWSKI
Dziedziniec główny i widok na dolne, środkowe i górne części Zamku Orawskiego.
(foto: M. Žmijovský)

PIERWSZA GALERIA ZAMKOWA
Pomieszczenie reprezentacyjne pałacu Jerzego Thurzy – Zamek renesansowy dla szlachty. Pałac został zbudowany przez Jerzego Thurza na początku XVII wieku.
W pomieszczeniu znajdują się meble w stylu neorokoko z pierwszej połowy XIX wieku, które muzeum otrzymało od M. Jagnešáka

PORTRET EDMUNDA ZICHYEGO
Był jedną z osób, której pomysłem było powstanie Orawskiego komposesoratu (Zamek Orawski był współwłasnością siedmiu córek Jerzego Thurzy). Edmund Zichy był dyrektorem komitatu Orawskiego od 15. 11. 1862. Portret olejny znajduje się w pierwszej galerii zamkowej.

BASTION ZACHODNI
Okrągła dwupiętrowa wieża z ambrazurami, która została zbudowana w pierwszej połowie wieku XVI Janem z Dubovca. Ekspozycja broni i zbroi różnych stylów. (foto: M. Žmijovský)

DZIEDZINIEC ŚRODKOWY I KAMIENNA STUDNIA
Studnia została zbudowana przez Franciszka Thurza w pierwszej połowie XVI wieku i była źródłem wody na Zamku Orawskim. W skale była też piwnica w kształcie podkowy, zamknięta przez drewniane drzwi.

SALA RYCERSKA W ZAMKU ŚRODKOWYM
Jedno z najciekawszych pomieszczeń pałacu Korvina, którego wyposażenie przedstawia styl średniowiecza. Pałac Korvina był zbudowany przez Macieja Korvina pod koniec wieku XV, w którym użyte zostały elementy neogotyckie.

DETAL MALOWIDEŁ W SALI RYCERSKIEJ
Malowidła na ścianach pochodzą z epoki przebudowy zamku z początku XX wieku, ich autorem jest malarz Maximilian Mann z Monachium.

HERBY W PAŁACU DUBOVSKIEGO
Malowane herby Franciszka Thurzy i jego pierwszej małżonki Barbory Kostkovej pochodzą z pierwszej połowy XVI wieku i znajdują się na jednej ze ścian Pałacu Dubovskiego, który został zbudowany w pierwszej połowie wieku XVI.

CYTADELA ZAMKU ORAWSKIEGO Z PÓŁNOCNEJ STRONY
Widok na zimowy Zamek Górny i zaśnieżone Tatry Zachodnie w tle.

WIDOK DO WNĘTRZ CYTADELI
Najstarszą i najwyższą część Zamku Orawskiego jest Cytadela, która została zbudowana w drugiej połowie XIII wieku jako twierdza w stylu romańskim.

MEDIATEKA
Dramatyczne scenerie Zamku Orawskiego wabią filmowców z całego świata już prawie sto lat. Mediateka jest ekspozycją oryginalną, dotyczącą historii i filmów kręconych na Zamku Orawskim. Nowa ekspozycja, która znajduje się w Cytadeli ma na celu przybliżenie bajek i filmów kręconych na Zamku Orawskim.

EKSPOZYCJA PRZYRODNICZA

Wartości przyrodnicze terenów są tak samo ważne jak wartości kulturalne i historyczne, ekspozycja przyrodnicza jest jedną z możliwości przedstawienia terenów przyrodniczych. Odbudowa nowej ekspozycji rozpoczęła się pod koniec roku 2006 i osobom zwiedzającym została udostępniona 21. 6. 2007r., uroczyste otwarcie odbyło się 13. 7. 2007r.

 

Ekspozycja przyrodnicza znajduje się na dwóch piętrach pałacu Jána z Dubovca, które są połączone schodami i korytarzami. Ekspozycja prezentuje charakterystyczne elementy i wyjątkowości na terenach Orawy za pomocą przedmiotów pochodzących ze zbiorów muzealnych, zdjęć, dokumentacji i tekstów.

 

Na początku ekspozycji znajduje się krótka historia powstania muzeum na Zamku Orawskim i informacje o osobach istotnych dla zamku dzięki, którym powstało muzeum (Edmund Zichy – dyrektor Orawskiego komposesoratu, William Rowland – dyrektor leśniczy, leśnicy Anton Kocyan i Jozef Guber). W tej części znajdują się najstarsze eksponaty np. preparat orlicy, edredona, cielę z dwiema głowami (anormalność), sęp, próbki glebowe, najstarszy rejestr preparatów zoologicznych. Dominantą jest przekrój czterystuletniej jodły ściętej podczas działalności W. Rowlanda na Orawie.

 

W pierwszym z większych pomieszczeń znajduje się wprowadzająca część ekspozycji przyrodniczej, w której pokazane są współczesne warunki przyrodnicze Orawy. W pomieszczeniu znajduje się też współczesna mapa Orawy i tzw. mapa Kogutowiczowej pochodząca z roku 1904, która zwiedzającym umożliwia porównanie zmiany na terenach Orawy po odłączeniu terenów (dziś należą do Polski) i po odbudowie Jeziora Orawskiego, podczas której zostało zalanych pięć miejscowości. W pomieszczeniu mogą państwo znaleźć też szczegółowy opis terenów ze względu na geologię, geomorfologię, klimę i hydrologię dopełniony zdjęciami. Osoby zwiedzające mogą tutaj poznać też ciekawostki o wydobywaniu surowców (torf, węgiel brunatny, ruda żelaza ) i informacje o znaleziskach paleontologicznych.

 

Już w pierwszym pomieszczeniu zwiedzających zainteresują duże gabloty w kombinacji z panelami, które tworzą graficzne tło przedstawiające tereny zamieszkania zwierząt i roślinności. Pierwsza część przedstawia elementy terenów w których zamieszkują ludzie, wody i brzegi rzek, łąki, pola i torfowiska. Część druga znajduje się na piętrze, tutaj pokazane zostały następne ekosystemy lasy iglaste i liściaste, kosodrzewina. Pomieszczenia są wyposażone podświetlanymi ścianami w których znajdują się zdjęcia z rzadkimi gatunkami roślin, zwierząt i grzybów. Pomieszczenia używane są też podczas nocnego zwiedzania zamku, gdzie jest możliwe użycie alternatywnego oświetlenia eksponatów.


_DSC0470 (1280x852).jpg
1.jpg
2.jpg
3.jpg
4.jpg
5.jpg
6.jpg
7.jpg
8.jpg
009.jpg
9.jpg
Medvede (1280x852).jpg
str117 (1215x1280).jpg

Ekspozycja etnograficzna

Orawa nadal jest uważana za region z bogatą kulturą ludową w formie materialnej i duchowej. Ową rozmaitość wartości tradycyjnych z naciskiem na percepcję wzrokową oferuje zwiedzającym Muzeum Orawskiego część nowej ekspozycji etnograficznej zainstalowana w pomieszczeniach Pałaca Jana z Dubovca na Zamku Orawskim. Za pośrednictwem wybranych eksponatów etnograficznych z dużą wartością przekazu a typowymi cechami orawskiej kultury ludowej, przedstawia indywidualność autora według miejscowych specyfik, podkreślonych w ciekawy sposób symboliką i motywami dekoracyjnymi.

 

Kulturę duchową Orawy przedstawiają najważniejsze zwyczaje, które w dużej mierze w regionie przetrwały do dziś, wzbogacone o fotodokumentację.
Ekskluzywna część ekspozycji "Ziemianie Orawscy" przedstawia poprzez wybrane eksponaty stan społeczny, kulturę i tradycje orawskich ziemian z podkreśleniem ich nowej akceptacji społecznej i działań. Ziemiaństwo jako część klasy rządzącej w przeszłości zajmowało ważne miejsce szczególnie w życiu publicznym i zarządzaniu regionem Orawa. Dlatego orawscy ziemianie niewątpliwie i dziś zasługują na swoją siedzibę reprezentacyjną w pomieszczeniach Zamku Orawskiego. Nowa ekspozycja corocznie daje okazję do prezentacji wydarzeń związanych ze staro nową działalnością nie tylko orawskiej szlachty. Potomkowie starych orawskich rodów jednocześnie uzupełniają ją cennymi artefaktami, które łączą ją ze słynną przeszłością.
Trzecia, wolna część ekspozycji, została zaprojektowana jako zmienna i cyklicznie powtarzająca się, jest dostosowana do praktycznych i prostych zmian w określonym systemie instalacyjnym. W zaprojektowanej koncepcji stwarza miejsce dla wybranych obszarów tematycznych tradycyjnej kultury ludowej Orawy, które są zmieniane i aktualizowane. Jako wielofunkcyjna przestrzeń z odrębnym nagłośnieniem służy do realizacji "expositions vivum“- żywych ekspozycji, łączących przeszłość z teraźniejszością.


str121,2.jpg
str120.jpg
str119.jpg
str118.jpg
DSC_7965 (1280x852).jpg
DSC_7981 (1280x852).jpg
etna4.jpg
DSC_7774 (852x1280).jpg
etna1.jpg
etna2.jpg
DSC_7997.jpg
etna3.jpg

Archeologia w cytadeli Zamku Orawskiego

ZAMEK GÓRNY:

 

Najstarsza i najwyżej położona część zamku. Pochodzi z XIII wieku, kiedy powstał romański zamek. Zamek górny służył jako koszary dla żołnierzy, skład zapasów w razie oblężenia, a także jako przestrzeń mieszkalna. Pierwotnie był kompleksem różnych budynków. Z elementów konstrukcyjnych pierwotnego zamku górnego zachowało się do dziś tylko niewiele. W 2. połowie XVI wieku został architektonicznie ujednolicony i przebudowany w stylu renesansowym przez Franciszka Turzona. Drewniane części zastąpił kamień i mury zostały wzmocnione. Po pożarze odbyła się rekonstrukcja Zamku Górnego i obecny kształt zamek uzyskał w latach 1953 -1969 podczas remontu generalnego.
Pomieszczenie wejściowe:
Centrum pomieszczenia jest cysterna (tzw. studnia deszczowa), główne źródło wody w tej części zamku. Na ścianie znajdują się tablice informacyjne, pokazujące oryginalny wygląd zbiornika i sposób zbierania wody deszczowej z dachu, a także jego kompleksową rekonstrukcję.

 

Badania archeologiczne na Zamku Orawskim i ich wyniki

Na Zamku Orawskim i w jego bezpośredniej okolicy działał w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku Mikuláš Kubínyi. Przeprowadził badania archeologiczne pod Zamkiem Orawskim, gdzie zaczął badać cmentarzysko kultury łużyckiej. Nie ma informacji o działalności badawczej tego naukowcy i bezpośrednio na zamku. Za jego życia prowadzono odbudowę części zamku środkowego w stylu romantyzmu, podczas której prawdopodobnie odkryto wiele interesujących artefaktów, jednak działania te nie były związane ze świadomą działalnością badawczą. W latach pięćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku przeprowadzono rozległy remont generalny Zamku Orawskiego. Jego częścią była działalność budowlana, prace rekonstrukcyjne na budynkach zamku średniego i górnego, a także budowa sieci inżynieryjnych oraz inne działania. W tym czasie był kierownikiem Muzeum Orawskiego, które zarządzało zamkiem, archeolog Pavol Čaplovič. Wbrew czasem bardzo trudnej sytuacji, starał się ratować materiał archeologiczny i jeśli sprzyjały temu okoliczności, mapować konteksty znaleziskowe. W takich warunkach była na Zamku Orawskim w latach pięćdziesiątych XX wieku przeprowadzona pierwsza archeologiczna działalność badawcza. Jak informuje w swoich studiach Pavol Čaplovič, mnóstwo odkryć pochodziło z terenów głównego dziedzińca. Kolejne odkrycia pochodzą z drogi wejściowej prowadzącej od pierwszej bramy zamkowej do głównego dziedzińca. Materiał archeologiczny został jednak odkryty także na innych miejscach zamku i w jego bezpośredniej okolicy. Badania w tych czasach koncentrowały się niemal wyłącznie na okres prehistoryczny i wczesnohistoryczny. Od 1968 r., po uroczystym otwarciu zamku, badania archeologiczne bardzo długo nie były prowadzone. Nowy etap badań archeologicznych na Zamku Orawskim rozpoczął się na początku nowego tysiąclecia. W 2003 roku zostały przeprowadzone badania ratownicze na drugim tarasie głównego dziedzińca. Badania potwierdziły duże znaczenie systematycznego badania terenów zamku, potrzebnego do wyjaśnienia dziejów Zamku Orawskiego. Kolejne rozległe badania archeologiczne na głównym dziedzińcu, a także na środkowym dziedzińcu zamku przeprowadzono w latach 2008-2010. Działalność badawcza przyniosła mnóstwo cennej wiedzy na temat rozwoju architektonicznego kompleksu zamkowego. Pojawiły się części nieznanych, znikniętych obiektów, zostały udokumentowane prehistoryczne, średniowieczne, a także nowożytne sytuacje archeologiczne. Z działalności badawczej uzyskało Muzeum Orawskie ilość materiałów archeologicznych, które nie tylko powiększyły zbiór zabytków muzeum, lecz także niektóre egzemplarze wzbogaciły ekspozycję archeologiczną.

 

Osadnictwo skały zamkowej od prehistorii do nowożytności

Obecny kształt kompleksu zamkowego jest wynikiem długotrwałego rozwoju architektonicznego, który rozpoczął się w XIII wieku i ostatnie remonty ze zmianą stylu odbyły się w zeszłym stuleciu. Strategiczne położenie skały zamkowej nad ważną linią komunikacyjną
prowadzącą przez dolinę Orawy, jednak przyciągało uwagę znacznie wcześniej, jeszcze przed powstaniem niewielkiego, lecz ważnego kamiennego zamku romańskiego.
Losy wzgórza zamkowego są ściśle związane z najbliższą okolicą. Najstarsze odkrycia z terenów Oravskiego Podzámku pochodzą ze starszej i późnej epoki kamienia. Chodzi jednak o rzadkie i raczej wątpliwe odkrycia, które do tej pory nie pozwalają na bardziej konkretne wnioski dotyczące tej epoki. Początki bardziej stałego osadnictwa na tych terenach sięgają do młodszej epoki brązu, z której pochodzi zbadane cmentarzysko kultury łużyckiej w miejscowości. Według Pavla Čaploviča, najstarsze dowody osadnictwa na samej skale zamkowej pochodzą z okresu halsztackiego, kiedy powstało tu ufortyfikowane osiedle. Skała zamkowa była w późnym okresie lateńskim i na początku okresu rzymskiego (II w. p.n.e - II w. n. e.) zasiedlona ludem kultury puchowskiej. Działalność budowlana w latach pięćdziesiątych XX wieku odkryła resztki wału, który chronił osiedle na skale zamkowej. Wał obronny został odkryty w obszarze Wieży Archiwalnej i drugiej bramy zamkowej. Odkrycia kultury puchowskiej pochodzą także z głównego dziedzińca oraz ze zboczy pod murami zamku po obu stronach potoku Račová. Dowodem krótkotrwałego używania terenów zamku podczas młodszego okresu rzymskiego i okresu wędrówki ludów (koniec IV w. p.n.e. - V w. n. e.) są fragmenty ceramiki. Na głównym dziedzińcu zostały odkryte także ułamki ceramiki słowiańskiej z IX wieku, które są jednoznacznym dowodem zasiedlenia terenów obecnego zamku przez Słowian. Słowianie prawdopodobnie na tych terenach skorzystali z resztków starszych fortec, na razie jednak brakują nam tego dowody. Na złożu wtórnym zostały odkryte fragmenty ceramiki z czasów późniejszych, datowane ogólnie na XIII - XV wiek. Jest to jednak okres, w którym stał tutaj kamienny zamek, a z którego pochodzą źródła pisemne. Najstarsza znana pisemna wzmianka o już istniejącym zamku pochodzi z 1267 roku.


arch1.jpg
arch2.jpg
arch3.jpg
arch4.jpg
arch5.jpg
arch6.jpg
arch7.jpg
arch8.jpg
arch9.jpg
arch10.jpg
arch11.jpg
arch12.jpg
arch13.jpg
sk<@>cz<@>en<@>de<@>pl<@>fr<@>ru<-><@><@><@><@><@><@>