KRÓTKA HISTORIA MUZEUM

 

Narodowy ruch w drugiej połowie XIX wieku dążył do założenia różnych instytucji kulturowych w poszczególnych regionach Słowacji. 

Na Orawie powstały dwa ośrodki kultury: w Dolnym Kubinie i w Orawskim Podzamczu. W Dolnym Kubinie powstała instytucja dzięki pracownikom: Leopold Brucka, Pavol Zocha, Juraj Matúška i inni. W latach 1837 – 1848 to była czynność Społeczności Wychowawczej Orawskiego Braterstwa (Vychovávateľská spoločnosť oravského bratstva). Jej celem było wychowanie nauczycieli, którzy mieli swoje doświadczenie przekazać studentom i podnieść jakość edukacji na Orawie.

Kolekcjoner Vavrinec Čaplovič podarował swoją kolekcję książek w roku 1839 Orawie. Zbiory zawierały ponad 20 tysięcy książek i różne inne przedmioty/ kolekcje map i obrazów, monety, fizykalne, matematyczne i medyczne urządzenia /. Siedziba biblioteki Čaploviča znajduje się Dolnym Kubinie.

W tym samym roku powstało też Uczone Społeczeństwo Wielbicieli Biblioteki Vavrinca Čaploviča (Učená spoločnosť milovníkov knižnice Vavrinca Čaploviča), które skupiało się na czynnościach edukacyjnych i kulturowych, miała prawie takie same cele jak później Macierz Słowacka (Matica Slovenská). Społeczeństwo służyło jednak wyłącznie dla obywateli komitatu Orawa. Początkiem lat 60 dzięki Danielowi Szontaghowi powstało Społeczeństwo biblioteki Čaplovičova, które po dwudziestu latach zanikło. W następnych latach biblioteka była instytucją publiczną pod zarządzaniem komitatu Orawskiego. W latach 1905 – 1911 został zbudowany nowy budynek biblioteki.

Drugim ośrodkiem kulturalnych starań było Orawskie Podzamcze. Zamek Orawski był ośrodkiem zbiorów muzealnych.

W roku 1862 dyrektorem Orawskiej spółki (Oravského komposesorátu) został hrabia Edmund Ziči, który rozpoczął reorganizację komitatu Orawy. Zmiany miał wykonywać leśniczy Wiliam Rowland , natomiast sprawy prawne należały do Mikuláša Kubíniho.

Wiliam Rowland organizował szkolenia dla personelu w zakresie leśnictwa i gospodarki domowej, używania urządzeń technicznych, rozeznania pożytecznych zwierząt i szkodników. Podczas szkoleń Wiliam Rowland korzystał z różnych przyborów – preparaty zwierzęce, drewniane modele urządzeń technicznych (tarka do prania, młyn, tłocznia, budowa mostu, stawów, tratw itp.), które znajdowały się na terenach Orawy. Zbiór drewnianych modeli i preparatów zwierzęcych jest podstawą zbiorów muzealnych Zamku Orawskiego.

W roku 1867 był Wiliam Rowland uczestnikiem leśno- rolniczej wystawy z wyżej podanymi przedmiotami w Budapeszcie, po jej zakończeniu przedmioty zostały wystawione w pustych pomieszczeniach Zamku Orawskiego i pokazane publiczności.

W roku 1868 powstało muzeum komitatu Orawskiego. Muzeum później zmieniło nazwę na Muzeum Spółki Orawskiej (múzum Oravského komposesorátu). Muzeum poszerzyło się o kolekcje różnego charakteru. W obrębie przyrodniczym muzeum rozwinęło się dzięki takim osobom jak: Wiliam Rowland, Jozef Guber, Anton Kocyan, a jeśli chodzi o archeologię dzięki Mikulášowi Kubíni, który wykonywał badania prehistoryczne na Orawie. W latach 1882 – 1886 na własny koszt realizował wykopaliska archeologiczne i muzeum dzięki niemu odzyskało złote i srebrne monety z epoki starożytnego Rzymu. Oprócz czynności archeologicznej muzeum wykonywało też czynność archiwalną.

Do pierwszych kolekcji Spółki Orawskiej (Oravský komposesorát) należały też przedmioty ze zbrojowni. W latach 1906 – 1912 po rekonstrukcji w Zamku Środkowym- Pałac Korvina, pomieszczenia zostały dopełnione meblami, które zwiedzającym pokazują średniowieczne mieszkanie na zamku.

W roku 1925 odbyło się spotkanie w Orawskim Podzamczu (Oravský Podzákom), które dotyczyło czynności muzealnej na Orawie (Pavol Florek, Mikuláš Kubíni, Ján Smetanay, Štefan Matuška itp.). Spotkanie miało na celu założenie Społeczności Orawskiego Muzeum z siedzibą w Dolnym Kubinie. Głównym celem
było wzbogacanie zbiorów muzealnych biblioteki Čaploviča i uratowanie prehistorycznych, historycznych, przyrodniczych i etnograficznych zabytków na Orawie. Przedmioty muzealne znajdowały się najpierw w pomieszczeniach biblioteki Čaploviča.

W roku 1954 w Dolnym Kubinie powstało Hviezdoslavovo muzeum, którego podstawą były osobiste przedmioty poety. W pomieszczeniach biblioteki Čaploviča znajdował się historyczny zbiór książek i kolekcja map. Przedmioty były przeniesione na Zamek Orawski, i tak w regionie Orawa funkcjonowały dwa muzea.

Ważnym krokiem było zbudowanie Muzeum Wsi Orawskiej w Zuberci (Múzea oravskej dediny v Zuberci) i prezentacja zbiorów etnograficznych. Dla turystów muzeum zostało otwarte w roku 1975. Na podstawie decyzji Ministerstwa kultury Słowacji, w roku 1991 odbyła się delimitacja nieruchomości MuzeumWsi Orawskiej.

Muzeum Spółki Orawskiej (Oravského komposesorátu) w roku 1956 zmieniło nazwę na Orawskie Muzeum Geograficzne (Oravské vlastivedné múzeum) i w roku 1980 odbyło się połączenie muzeów P.O. Hviezdoslava w Dolnym Kubienie i Orawskiego Geograficznego Muzeum, dzięki temu powstało jedyne muzeum na Orawie pod nazwą Orawskie Muzeum z siedzibą w Dolnym Kubinie, do którego należały też muzea: Zamek Orawski w Orawskim Podzamczu (Oravský hrad v Oravskom Podzámku), Muzeum P.O. Hviezdoslava i biblioteka Čaplovičova w Dolnym Kubinie (Literárne múzeum P. O. Hviezdoslava a Čaplovičova knižnica v Dolnom Kubíne), Muzeum Orawskiej Wsi w Zuberci (Múzeum oravskej dediny v Zuberci) i Ekspozycja Hviezdoslavovej Hájnikovej ženy w Oravskej Polhore (przyłączona do muzeum w roku 1979), (Expozícia Hviezdoslavovej Hájnikovej ženy v Oravskej Polhore pričlenená k múzeu v roku 1979).

W roku 1983 do muzeum został przyłączony również pamiętny dom Martina Kukučína (pamätný dom Martina Kukučína) w miejscowości Jasenová. W tym samym roku nazwa muzeum została ponownie zmieniona na tą, którą nosi do dziś Orawskie Muzeum P.O. Hviezdoslava.